FTO-module hooikoorts
Deze FTO-module is in januari 2026 volledig herzien door het Instituut Verantwoord Medicijngebruik (IVM).
Hooikoorts begint door het veranderende klimaat steeds vroeger in het jaar. De FTO-module Hooikoorts biedt huisartsen en apothekers inzicht in de beschikbare zelfzorgmiddelen voor hooikoortsklachten en wanneer een recept of een zelfzorgmiddel bij hooikoorts gewenst of zinvol voor de patiënt is.
In 2024 bedroeg de prevalentie van hooikoorts/allergische rinitis in de Nederlandse huisartspraktijken 55,6 per 1.000 inwoners (Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn, 2025). Waarschijnlijk is dit een onderschatting van het werkelijke aantal mensen met allergische rinitis. Op basis van diverse onderzoeken lijkt de prevalentie van allergische rinitis aanmerkelijk hoger. Veel mensen gaan waarschijnlijk niet naar de huisarts met klachten, maar behandelen de klachten met zelfzorgmiddelen (NHG-Werkgroep Allergische en niet-allergische rinitis, 2025).
Zelfzorg kan dus bijdragen aan het verlichten van de druk op huisartspraktijken. Een onderzoek onder ruim 9.500 Nederlanders toonde aan dat 67% van de respondenten zelf weleens een oplossing zocht voor een kortdurende klacht of aandoening, waarvan 41% zelfzorgmiddelen. Bij ruim 40% van de respondenten werkte dit zo goed dat zij niet meer naar een zorgverlener hoefden (Patiëntenfederatie Nederland, 2025).
Voor hooikoorts zijn verschillende categorieën zelfzorgmiddelen beschikbaar. Zelfzorggeneesmiddelen zijn doorgaans bekend bij huisartsen en apothekers.
Maar veel minder bekend zijn de gezondheidsproducten en de medische hulpmiddelen. Ook is niet altijd duidelijk wanneer het uitschrijven van een recept voor (zelfzorg)geneesmiddelen de voorkeur heeft. Daarom is het belangrijk dat huisartsen en apothekers inzicht hebben in de beschikbare
zelfzorgmiddelen voor hooikoortsklachten en weten wanneer een recept of een zelfzorgmiddel bij hooikoorts gewenst of zinvol voor de patiënt is.
Het doel van de FTO-module Hooikoorts voor deelnemers:
• hoe bevorder je de zelfredzaamheid van patiënten bij het verlichten van hooikoortsklachten en wanneer is advies van de openbaar apotheker of een consult bij de huisarts nodig;
• kennen van de beschikbare zelfzorgmiddelen en het medicamenteuze (zelfzorg)beleid bij hooikoorts;
• maken afspraken over wie op consult komen en wat het medicamenteuze (zelfzorg)beleid is bij hooikoortsklachten.
De volgende onderwerpen aan bod:
- zelfredzaamheid van patiënten bij het verlichten van hun klachten bij hooikoorts;
- wanneer is advies van de openbaar apotheker of een consult bij de huisarts nodig;
- de beschikbare zelfzorgmiddelen en het medicamenteuze (zelfzorg-) beleid bij hooikoorts;
- de regels waaraan zelfzorgmiddelen moeten voldoen;
- afspraken maken over wie op consult komen en wat het medicamenteuze (zelfzorg-)beleid is bij hooikoortsklachten;
- afspraken maken over het uitschrijven van een recept voor (zelfzorg)geneesmiddelen bij hooikoorts of het geven van een zelfzorgadvies