Obstipatie

verstopping, hardlijvigheid, constipatie

Symptomen

Obstipatie in het kort

  • Je hebt minder dan drie keer per week ontlasting.
  • De ontlasting is hard en droog.
  • Het kost moeite om de ontlasting kwijt te raken.
  • Je kunt last hebben van buikpijn en een opgezette buik.
  • De oorzaak is vaak voeding met te weinig vezels en te weinig lichaamsbeweging.
  • Een gevarieerde en vezelrijke voeding, voldoende drinken, bewegen en naar de wc gaan bij aandrang helpen bij obstipatie en om het te voorkomen.

Wat is obstipatie?

Iedereen heeft zijn eigen ontlastingspatroon. Dit kan variëren van drie keer per dag tot drie keer per week. Dit is allemaal normaal. Als je minder dan drie keer per week ontlasting hebt en het moeite kost en pijnlijk is om de ontlasting kwijt te raken, spreken we van obstipatie.
Kenmerkend voor obstipatie is de droge, harde structuur van de ontlasting. Dit komt doordat deze te lang in de dikke darm blijft. In de dikke darm wordt vocht aan de ontlasting onttrokken waardoor deze hard en droog wordt. 
Obstipatie wordt ook verstopping, constipatie of hardlijvigheid genoemd.

Symptomen van obstipatie

  • De ontlasting is minder dan drie keer per week
  • De ontlasting is hard en droog of keutelig
  • Het kost moeite en is vaak pijnlijk om de ontlasting kwijt te raken
  • Je moet hard persen om er wat uit te krijgen
  • Je kunt last hebben van buikpijn en een opgezette buik
  • Er kan dunne ontlasting langs de harde ontlasting naar buiten lekken
  • Soms ontstaan er scheurtjes aan de binnenkant van de anus

Oorzaken van obstipatie

Vaak is de oorzaak voeding met te weinig vezels en te weinig lichaamsbeweging. Meestal is er geen lichamelijke oorzaak voor verstopping.

Obstipatie kan de volgende oorzaken hebben:

  • Ongezonde voeding met te weinig vezels
    Voeding met weinig vezels zorgt voor een harde en droge ontlasting en kan verstopping veroorzaken.
  • Te weinig drinken
    Hierdoor kan de ontlasting droog en hard worden.
  • Te weinig lichaamsbeweging
    Door voldoende te bewegen stimuleer je ook de darmbeweging. Als je weinig beweegt, beweegt de darm ook minder en blijft de ontlasting lang in de dikke darm.
  • Niet naar de wc gaan als je aandrang hebt
    Als je aandrang hebt en je gaat niet naar de wc, blijft de ontlasting lang in de dikke darm en wordt hard en droog.
  • Stress, spanning of drukte
    Soms kun je last hebben van obstipatie door verandering van omgeving (op vakantie bijvoorbeeld) of stress (examentijd of andere spannende gebeurtenissen).
  • Medicijnen kunnen als bijwerking verstopping hebben
    Bijvoorbeeld antidepressiva, ijzertabletten, morfine en morfineachtige medicijnen, parkinsonmedicijnen, anti-epileptica en plaspillen. Neem in dat geval contact op met je voorschrijvend arts of apotheker.

Behandeling

Onder het kopje ‘Preventie’ lees je wat je kunt doen om obstipatie te voorkomen. Deze adviezen zijn ook van toepassing als je al last hebt van obstipatie. 

Daarnaast zijn er middelen verkrijgbaar die de ontlasting soepeler maken of de darmwerking bevorderen.

  • Bulkvormers
    Er zijn medische hulpmiddelen met psylliumvezels, zogenaamde bulkvormers. Deze middelen nemen, net als voedingsvezels, vocht op. Ze zorgen voor een soepele ontlasting en een goede darmwerking. Bulkvormers los je op in water. Belangrijk is dat je daarbij veel drinkt, anders werken ze verstoppend.
  • Vochtbindende laxantia
    Deze middelen houden vocht vast in de darm, waardoor de ontlasting zachter wordt. Voorbeelden van vochtbinders zijn lactulose en macrogol.
  • Darmprikkelende middelen
    Deze medicijnen activeren de darmbeweging door een chemische prikkeling van de darmwand. Ze hebben een sterk laxerend effect. Darmprikkelende middelen zijn niet geschikt voor langdurig gebruik omdat er aanwijzingen zijn dat ze het slijmvlies in de darmwand kunnen beschadigen. Voorbeelden zijn bisacodyl, senna en sennosiden.
  • Klysma
    Bij een klysma wordt vloeistof via de anus in de endeldarm gespoten. Deze vloeistof maakt harde ontlasting zachter.

Preventie

Zorg voor een gevarieerde en vezelrijke voeding, drink voldoende, beweeg meer en ga naar de wc als je aandrang hebt.

Adviezen om obstipatie te voorkomen

  • Gezonde voeding met voldoende vezels
    Vezels stimuleren de darmen om goed te werken. Ze werken als een soort spons en nemen water op, waardoor de ontlasting zacht en soepel blijft. Ook stimuleren vezels de darmbeweging.
    Groente, fruit, peulvruchten, noten, zaden en volkoren producten zijn voorbeelden van vezelrijke producten.
  • Drink voldoende
    Om verstopping tegen te gaan en te voorkomen is het advies om elke dag 1,5 tot 2 liter te drinken. Bijvoorbeeld water, koffie en thee. Vezels binden vocht, daarom is het belangrijk dat je voldoende drinkt. Drink je te weinig, kan dat zorgen voor harde en droge ontlasting.
  • Zorg voor voldoende beweging
    Door voldoende te bewegen stimuleer je ook de darmbeweging en kun je verstopping voorkomen.
  • Ga naar de wc bij aandrang
    Als je aandrang steeds negeert, dan voel je deze op den duur minder goed. De ontlasting blijft langer in de darmen en wordt daardoor droger en harder. Dit veroorzaakt verstopping.

Wanneer medische hulp zoeken?

Het is verstandig om contact op te nemen met je huisarts:

  • als de klachten van obstipatie langer dan twee weken aanhouden
  • als je bloed in de ontlasting hebt
  • als je buikpijn hebt
  • bij onverklaarbaar gewichtsverlies
  • als je ontlasting al langere tijd anders is dan je gewend bent
  • bij het vermoeden dat de obstipatie een bijwerking is van een medicijn