Mazelen

Symptomen

Verloop van mazelen

  • mazelen begint met hoesten, verkoudheid, rode ogen en hoge koorts
  • in deze fase is mazelen het meest besmettelijk
  • er verschijnen roodgekleurde vlekjes met een wit centrum op de binnenkant van de wangen
  • na een paar dagen ontstaan er rode vlekjes op de huid, beginnend op het gezicht
  • de rode vlekjes breiden zich uit naar de rest van het lichaam; waarbij de huid bijna egaal rood wordt
  • de huid kan jeuken
  • de koorts kan verdwijnen en later heftig terugkomen
  • na een week verdwijnen de symptomen van mazelen meestal weer spontaan doordat het lichaam antistoffen heeft aangemaakt

Wat is mazelen?
Mazelen is een zeer besmettelijke infectieziekte, waarbij vlekjes over het hele lichaam verschijnen. Een infectieziekte is een ziekte die wordt veroorzaakt door een bacterie, virus, parasiet of schimmel. Bij mazelen is de oorzaak een virus.

Mazelen is een kinderziekte die niet veel meer voorkomt, omdat de meeste kinderen ertegen ingeënt worden.

Verschijnselen bij mazelen
Mazelen begint met hoesten, verkoudheid, rode ogen en hoge koorts. Typische verschijnselen bij mazelen zijn roodgekleurde vlekjes met een wit centrum op de binnenkant van de wangen en na een paar dagen de rode vlekjes op het gezicht en daarna op het hele lichaam. Vaak jeukt de huid. Na een week verdwijnen de symptomen van mazelen meestal weer spontaan doordat het lichaam antistoffen heeft aangemaakt.

Ernstig verloop
Soms verloopt de mazelen ernstig en kan er sprake zijn van:

  • oorontsteking met soms blijvende doofheid
  • ernstige longontsteking
  • ontsteking van de hersenen of hersenvliezen, vaak met blijvende schade aan de hersenen

Het ernstige verloop van de mazelen komt vooral voor bij:

  • kinderen jonger dan 5 jaar
  • volwassenen die niet zijn gevaccineerd tegen mazelen of nooit mazelen hebben gehad

Verhoogd risico
Het RIVM vermeldt dat er aanwijzingen zijn dat zwangeren een verhoogd risico hebben op een ernstig verloop van mazelen. Mazelen geeft géén risico op beschadiging bij het ongeboren kind. Wel kan mazelen in zeldzame gevallen zorgen voor abortus of vroeggeboorte.

Kinderen jonger dan 1 jaar en met name pasgeborenen van moeders die niet immuun zijn voor mazelen, hebben een verhoogde kans op ernstige complicaties en sterfte.

Oorzaken van mazelen
Mazelen wordt veroorzaakt door het mazelenvirus. Het virus verspreidt zich via druppeltjes in de lucht, bijvoorbeeld door te niezen en hoesten. Na besmetting duurt het ongeveer tien dagen voordat de klachten beginnen. Mazelen is zeer besmettelijk vanaf twee dagen vóór het krijgen van de eerste klachten (koorts, verkoudheid, rode ogen), tot vier dagen na het verschijnen van de vlekjes. De vlekjes ontstaan een paar dagen later dan de eerste klachten.

Behandeling

Er is geen behandeling bij mazelen. Als je kind mazelen heeft, zorg dan dat het goed blijft drinken. Dit is vooral belangrijk bij hoge koorts. De eetlust zal minder zijn dan normaal, dit is niet zo erg. Door koorts zal je kind het snel warm hebben, dunne kleding die los om het lichaam zit is daarom aan te raden. In bed is alleen een laken meestal genoeg. Als je kind rilt of het koud heeft, kun je het extra toedekken. Je kind hoeft niet in bed of binnen te blijven, maar zorg wel voor voldoende rust.

Paracetamol helpt om je kind zich wat beter te laten voelen, doordat het de koorts verlaagt en de pijn bestrijdt. Na 7 tot 10 dagen is een kind weer genezen van mazelen, al kan het hoesten nog een week langer aanhouden.

Vertel aan de school of het kinderdagverblijf dat je kind mazelen heeft, zodat andere ouders weten dat hun kind mogelijk besmet is. Een kind met mazelen dat iedere dag naar school of naar het kinderdagverblijf is gegaan, heeft andere kinderen al besmet voordat duidelijk wordt dat het mazelen heeft.

Preventie

Je kunt mazelen bij je kind voorkomen door het te laten inenten. In Nederland wordt sinds 1976 gevaccineerd tegen mazelen binnen het Rijksvaccinatieprogramma.
De inenting tegen mazelen zit in een combinatievaccin BMR, waarbij kinderen ook worden beschermd tegen de bof en rode hond. Het vaccin wordt gegeven bij 14 maanden en herhaald bij 9 jaar.

Eerder vaccineren bij bezoek aan buitenland
Is je kind jonger dan 14 maanden en wil je naar het buitenland? Informeer dan of het RIVM adviseert om je kind eerder te laten vaccineren als je naar een land gaat waar mazelen heerst.

Wanneer medische hulp zoeken?

Bel je huisarts:

  • als je denkt dat je kind mazelen heeft: je kind heeft koorts en het heeft vlekjes in het gezicht
  • als je kind is in de buurt geweest van iemand met mazelen en je kind heeft geen BMR-vaccinatie gehad

Ga niet met je kind naar de huisartsenpraktijk, maar bel naar de praktijk. Je kind kan anderen namelijk makkelijk besmetten. 

Neem contact op met je huisarts als je kind mazelen heeft en je kind:

  • is erg ziek
  • is benauwd, ademt snel of anders
  • is suf
  • overgeeft
  • kreunt of blijft huilen
  • klaagt over hoofdpijn
  • drinkt veel minder dan normaal (minder dan de helft van wat het normaal drinkt)
  • heeft oorpijn
  • hoest veel
  • krijgt opnieuw koorts, terwijl de koorts eerder was gezakt