Veelgestelde vragen

Mijn kind heeft vlekjes, wat kan dat zijn?

Er zijn zes bekende vlekjesziekten bij kinderen: roodvonkrode hondmazelenwaterpokkenvijfde ziekte en zesde ziekte. Mazelen en rode hond komen vrijwel niet meer voor omdat ze sinds 1987 in het vaccinatieprogramma zijn opgenomen via de BMR-prik (Bof-Mazelen-Rode hond).

Je hoeft meestal niet naar de huisarts, maar houd je kind in de gaten. Als de koorts plotseling stijgt, als je kind suf is of niet reageert, of als de klachten erg lang aanhouden, kun je beter wel contact opnemen. Je eigen gevoel is hierbij een goede graadmeter. Je kunt paracetamol geven tegen de koorts. Laat je kind veel drinken. Verwennen mag! Aspirine of NSAID’s worden voor kinderen niet aangeraden bij een virusziekte omdat dit het risico op de ziekte van Reye verhoogt.

Roodvonk

  • Veroorzaker: Bacterie die wordt overgedragen via druppeltjes in de lucht (bij hoesten/praten).
  • Incubatietijd: Twee tot zeven dagen.
  • Besmettelijkheid: De eerste tien dagen. Bij behandeling met antibiotica is het al na twee dagen niet besmettelijk meer.
  • Kenmerken: Gebrek aan eetlust, keelpijn, snel oplopende koorts, pijnlijke klieren. De tong wordt eerst wit en na drie dagen rood, dik en bobbelig (frambozentong). Vanaf dag 2 ontstaat een rode, ruwe uitslag op de borst. Deze breidt zich uit, vooral naar liezen en oksels. Rondom de mond blijft de huid echter bleek.
  • Duur: Binnen drie tot vijf dagen daalt de koorts en verdwijnt de uitslag.
  • Behandeling: Roodvonk gaat meestal vanzelf over.
  • Inenting: Er is geen vaccinatie tegen roodvonk.
  • Naar de huisarts? Als het kind na twee tot drie weken na het begin van de ziekte bleek en lusteloos wordt, de oogleden dik worden of de plas roze of rood. Wordt het kind binnen één tot vijf weken na het begin van de ziekte plotseling kortademig of koortsig, krijgt het last van rode, dikke gewrichten, ga ook dan naar de arts.

Rode hond

  • Veroorzaker: Rubellavirus dat verspreid wordt via druppeltjes in de lucht.
  • Incubatietijd: Ongeveer veertien dagen.
  • Besmettelijkheid: Vanaf tien dagen voor het uitbreken van de uitslag tot één week erna. Rode hond is voor zwangeren in de eerste helft van de zwangerschap zeer gevaarlijk omdat het tot afwijkingen bij het ongeboren kind of tot een miskraam kan leiden.
  • Kenmerken: Vlekkerige rozerode uitslag. Het begint in het gezicht en breidt zich verder over het lichaam uit. Griep- of verkoudheidachtige verschijnselen, opgezette lymfeklieren achter het oor en in de nek, gewrichtspijn.
  • Duur: Rode hond duurt ongeveer vijftien dagen.
  • Behandeling: Rode hond geneest vanzelf.
  • Naar de huisarts? Het is niet nodig om voor rode hond naar de huisarts te gaan.

Mazelen

  • Veroorzaker: Virus, verspreid via druppeltjes in de lucht, door bijvoorbeeld hoesten of niezen.
  • Incubatietijd: Negen tot elf dagen.
  • Besmettelijkheid: Zeer besmettelijk, één ziek kind besmet minstens tien anderen. Het kind is besmettelijk van 2 dagen vóór het verschijnen van de vlekjes tot vier dagen erna.
  • Kenmerken: Prikkelbaarheid, moeheid, hoge koorts, lusteloosheid, meestal al enkele dagen vóór het verschijnen van de vlekjes. Deze vlekjes verschijnen op het mondslijmvlies (roodgekleurd met een wit centrum). Twee weken na de besmetting ontstaat huiduitslag, in de vorm van rode vlekken, beginnend op het voorhoofd. Dit breidt zich uit over de rest van het lichaam. De huid wordt zelfs bijna egaal rood. De vlekken verdwijnen als je erop drukt.
  • Duur: Vijf tot tien dagen.
  • Behandeling: Geen behandeling, alleen bestrijding van koorts of pijn.
  • Inenting: Eerste keer bij 14 maanden, herhaling bij 9 jaar.
  • Naar de huisarts? Het is verstandig om de huisarts te waarschuwen.

Waterpokken

  • Veroorzaker: Varicella-zoster virus, dat verspreid wordt door druppeltjes in de lucht of door contact met de blaasjes.
  • Incubatietijd: Tot drie weken na besmetting.
  • Besmettelijkheid: Vanaf twee dagen voor de blaasjes ontstaan tot ze ingedroogd zijn.
  • Kenmerken: Rode vlekjes die zich ontwikkelen tot met vocht gevulde blaasjes, vaak op de romp, in het gezicht en op de hoofdhuid. Verder kunnen jeuk, keelontsteking en lichte koorts optreden.
  • Duur: De blaasjes drogen na een paar dagen in. Al met al kan het ongeveer tien dagen duren.
  • Behandeling: Jeuk kan verzacht worden. Let op dat er bij kinderen onder de twee geen mentholpoeder mag worden gebruikt.
  • Naar de huisarts? Het is niet nodig om voor waterpokken de huisarts in te schakelen.

Vijfde ziekte

  • Veroorzaker: Virusziekte, ontstaat meestal in het voorjaar of vroeg in de zomer. Komt voor bij kinderen tussen de 4 en 10 jaar.
  • Incubatietijd: Vijf tot tien dagen.
  • Besmettelijkheid: Licht besmettelijk, tot de vlekjes zichtbaar worden. De meeste volwassenen hebben de ziekte als kind gehad en zijn levenslang beschermd. Mocht je de ziekte niet hebben gehad en zwanger zijn, dan kan het in enkele gevallen gevaarlijk zijn. Zorg dat je niet in de buurtkomt van kinderen met de Vijfde ziekte.
  • Kenmerken: Rode wangen en grillige rozerode vlekjes, de uitslag breidt zich uit over het hele lichaam. Lichte koorts, jeuk.
  • Duur: Ongeveer tien dagen. Soms komen ze bij warmte, kou, inspanning of stress tijdelijk terug.
  • Behandeling: Niet nodig. Je kind mag gewoon naar school.
  • Naar de huisarts? Het is niet nodig om voor de vijfde ziekte naar de huisarts te gaan.

Zesde ziekte

  • Veroorzaker: Herpesvirus 6, komt voor bij kinderen tussen de 6 maanden en 3 jaar.
  • Incubatietijd: Ongeveer 10 dagen.
  • Besmettelijkheid: Vanaf het begin tot de vlekjes zijn verdwenen. Niet erg besmettelijk. Niet gevaarlijk voor zwangere vrouwen.
  • Kenmerken: De meest voorkomende ziekte onder de twee jaar. Het begint met een plotseling opkomende, hoge koorts. Een koortsstuip kan het gevolg zijn. Als de koorts daalt, ontstaan rozerode vlekjes op de romp en in de nek. Deze jeuken niet. De vlekjes breiden zich uit naar hals, gezicht en ledematen. Soms opgezette klieren.
  • Duur: Twee tot vijf dagen.
  • Behandeling: De zesde ziekte verdwijnt vanzelf.
  • Naar de huisarts? Bij een koortsstuip is het verstandig de huisarts in te lichten. Een koortsstuip is beangstigend, maar meestal niet gevaarlijk. Bij een koortsstuip verstijft het lichaam, rolt het kind met de ogen en trekt met armen en benen. Soms raakt het even bewusteloos. Je kunt je kind het best op de zij neerleggen met het hoofd iets lager dan het lijf. Geef het de ruimte en maak kleding eventueel los. Als de stuip over is, zal je kind gewoon gaan slapen.