Supplementen: nodig of overbodig? Een middenweg!

Vitamines en mineralen zijn nodig om allerlei belangrijke processen in het lichaam op gang te brengen of te houden. Voor een goede conditie van het bindweefsel is bijvoorbeeld vitamine C onontbeerlijk. De zeevaarders van indertijd aten geen verse groenten en fruit, misten vitamine C en kregen dus ernstige problemen als bloedingen. Gebrek aan vitamine A – waar bijvoorbeeld levertraan en worteltjes rijk aan zijn – kan nachtblindheid, ontstekingen en huidproblemen veroorzaken. Gebrek aan ijzer leidt tot bloedarmoede; het bloed kan minder zuurstof transporteren dan het lichaam nodig heeft.

De aanbevolen dagelijkse doses vitamines

De laatste jaren is er heel veel gepubliceerd over de belangrijke rol van vitamines en mineralen voor onze gezondheid. Er is sindsdien een felle discussie gaande over de vraag of het innemen van extra vitamines en mineralen – ook voedingssupplementen geheten – nu zinvol is of niet.

Om niet ziek te worden hebben we van vitamines en mineralen maar heel weinig nodig. Wie voldoende en vooral gevarieerd eet krijgt genoeg van de noodzakelijke vitamines en mineralen binnen. Als men voor zichzelf zekerheid heeft dat de voeding toereikend is, is aanvulling via voedingssupplementen niet nodig. Het is de ‘scheurbuik-redenering’: je hebt niet méér nodig dan volstaat om gebreksziekten te voorkomen. Vitamines zijn dan geneesmiddelen die ingezet worden bij de bekende gebreksziekten. Een redenering die misschien wel opgaat, maar alleen als het lichaam in alle opzichten in een goede conditie verkeert, niet extra belast wordt en de voeding daadwerkelijk voldoende gevarieerd is om een toereikende hoeveelheid vitamines en mineralen te bieden.

Aan vitamines en mineralen wordt nog een heel andere betekenis toegekend dan alleen die als geneesmiddel bij gebreksziekten, namelijk het helpen voorkómen van chronische, ouderdoms- en volksziekten.

Orthomoleculaire geneeskunde

Uit het pionierswerk van de Nobelprijswinnaar prof. Linus Pauling is de orthomoleculaire geneeskunde voortgekomen; het bestrijden en voorkomen van welvaartsziekten met behulp van zeer grote doses vitamines. Grote hoeveelheden vitamines kunnen echter ook gevaarlijk zijn. Dat geldt met name voor de vetoplosbare (A, D, E) die in het lichaam worden vastgehouden. Een overdosis vitamine A kan de vrucht van een zwangere vrouw beschadigen. De wateroplosbare vitamines (B en C) worden eenvoudig uitgeplast als er meer van wordt ingenomen dan waar het lichaam behoefte aan heeft. Over de langetermijneffecten van zeer hoge doses is nog weinig bekend. Ook in lagere dan orthomoleculaire doses is preventieve werking van vitamines bekend. De Wereld Gezondheidsorganisatie raadt bijvoorbeeld zwangere vrouwen aan om extra vitamine B11 (foliumzuur) te nemen om de kans op een baby met een open ruggetje te verminderen.