Positief denken loont én is aan te leren

In de Middeleeuwen wisten chirurgijnen al dat een lachende patiënt meer kans op overleven had dan een angstige. Om die reden vertelden ze achter elkaar grappen tijdens hun werkzaamheden. In 2004 toonde psychiater Frans Zitman aan dat optimisten langer leven. Omgekeerd namen antropologen waar dat mensen over wie een vloek was uitgesproken en die daarin geloofden, vaak sneller stierven. Lichaam en geest zijn kennelijk met elkaar verbonden en de geest kan het functioneren van het lichaam beïnvloeden, zo blijkt uit deze voorbeelden. Stemming en levenshouding oefenen direct invloed uit op het immuunsysteem en neurohormonale processen.

Op dit moment wordt hier door hoogleraar experimentele psychologie Madelon Peters van de Universiteit van Maastricht onderzoek naar gedaan. Professor Peters is voornamelijk op zoek naar de positieve eigenschappen van mensen die geen problemen krijgen, bijvoorbeeld na een operatie. Wat is er anders aan deze mensen? Zo onderzocht Peters 401 patiënten die geopereerd werden. Na een jaar was de situatie van een kwart van hen op bepaalde aspecten van kwaliteit van leven verslechterd. De mensen met wie het echter goed ging, waren minder angstig voor de operatie geweest en optimistischer van aard.

Volgens Peters is optimisme minder genetisch bepaald dan andere persoonlijkheidskenmerken. Het wordt ook bepaald door omgevingsfactoren en dan met name de opvoeding. De hoogleraar deed een onderzoek en ontdekte dat je mensen (in elk geval tijdelijk) kunt leren optimistischer te zijn. De proefpersonen moesten fantaseren over hun ‘best possible self’. Hoe zou hun leven er over 10 jaar uitzien onder de meest gunstige omstandigheden? Dit moesten ze elke avond visualiseren. Het resultaat was dat hun positieve emoties en verwachtingen verhoogd werden en hun negatieve verminderd.

‘Het is natuurlijk niet zo dat positieve mensen niet ziek worden. Zo is bijvoorbeeld voor kanker nog nooit overtuigend aangetoond dat positivisme invloed heeft op het voorkomen van kanker of op het verloop hiervan. Optimisme is slechts één factor in een gecompliceerd samenspel tussen psychologie en fysiologie’, aldus Peters. Maar het neemt niet weg dat positief denken beslist geen kwaad kan.

Bron: Algemeen Dagblad, 29 januari 2011